Белдің психосоматикасы

Психосоматика не дейді

Психосоматикада бел — тірек. Бүкіл дене соған сүйенеді, оны «шамам келеді» немесе «мен енді шыдай алмаймын» деген сезіммен байланыстырады. Жүк тым ауыр болып, сүйенетін ешкім болмағанда, арқа ауыра бастайды.

Көбіне оның артында өзіңді жеткілікті жақсы емеспін деген сезім тұрады. Енең сенің жақсы ана екеніңе күмәнданады. Жұмыста шамаң жетпейтінін аңғартады. Ер адам кетіп қалды, ал сен кінә өзімде деп шештің. Мұндай нәрселер ең іргеңе, сенің кім екеніңе соққы береді.

Кейде арқа ауыр әңгімеден немесе жағымсыз ойдан кейін бірден ауырып қалады. Ауыру басталар алдында не болғанын есіңе түсіріп көр. Психосоматика сен қандай жүкті жалғыз арқалап жүргеніңді және кімнің сөздері саған әлі күнге «шамаң келмейді» деп тұрғанын көруге көмектеседі.

Бұл не

Дәрігерлер бел деп төменгі қабырғалар мен бөксе қатпарларының арасындағы аймақты атайды. Әдетте ондағы ауыруды бұлшықеттер, байламдар, омыртқа буындары мен омыртқааралық дискілер береді, ал бір нақты себебін табу көбіне мүмкін емес. Мұндай ауыруды бейспецификалық (неспецифическая) деп атайды. Ресей Денсаулық сақтау министрлігінің клиникалық ұсынымдары бойынша (2023), белдегі жедел ауырудың 90–95% жағдайы осылай түсіндіріледі.

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) деректері бойынша (2023), 2020 жылы әлемде 619 миллион адамның белі ауырған. Бұл — планетадағы мүгедектіктің басты себебі. Әйелдерде ол ерлерге қарағанда жиі кездеседі.

Ауыру 4 аптаға дейін жедел, ал 12 апта және одан ұзақ созылса, созылмалы деп саналады. ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің клиникалық хаттамасы бойынша (2025), жедел ауыру әдетте 2–3 аптада басылады, ал төсек режимін созбаған дұрыс. Ресей Денсаулық сақтау министрлігінің ұсынымдары бойынша, 90% жағдайда ол 6 апта ішінде кетеді, бірақ әр үшінші адамда бір жыл ішінде қайталанады.

Ауыру бөксеге және аяқтың артқы бетімен табанға дейін тарап, шымырлау мен ұю болса, бұл ишиас: шонданай жүйкесі тітіркенген. Оның ең жиі себебі — омыртқааралық диск жарығы (грыжа), яғни омыртқалар арасындағы жұмсақ қабат шығып, жүйкені басады. Жүктілік кезінде байламдар босануға дайындалып жұмсарады, бел мен жамбасқа түсетін жүктеме артады, сондықтан арқа да ауыруы мүмкін. Мұны Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметі (NHS) осылай сипаттайды.

Қалай байқалады

• Бел сыздап ауырады, қимылдағанда, жүргенде және ыңғайсыз қалыпта күшейеді
• Тыныштықта ауыру басылады
• Еңкейгеннен, ауыр зат көтергеннен немесе ұзақ отырғаннан кейін тіктелу қиын
• Ауыру бөксеге және аяқтың артқы бетіне тарайды
• Аяқ пен табан шымырлайды, күйдіреді немесе ұйып қалады

Терапевт немесе невролог тексереді. Қауіпті белгілері жоқ кәдімгі жедел ауыруда суретке түсіру көбіне қажет емес: ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің хаттамасы бойынша 18 бен 50 жас аралығындағы адамдарға оны алғашқы 4 аптада жасау ұсынылмайды.