Қолдың психосоматикасы

Психосоматика не дейді

Қолмен біз жасаймыз, ұстаймыз, құшақтаймыз, береміз. Психосоматикада қолды «шамам келеді» немесе «менен ештеңе шықпай жатыр» деген сезіммен байланыстырады. Саусақ буындары көбіне сен жылдар бойы бәрін дұрыс істеп жүрмін бе деп күмәнданып, бәріне жағуға тырысқанда үн қатады.

Иықты кінәмен байланыстырады. «Мен жаман анамын», «мен жаман әйелмін», ұрыс кезінде айтылған сөздер үшін өзіңді жазғыру. Сен мұны арқалап жүресің және оны түсіріп қоюға өзіңе рұқсат бермейсің.

Қолдың ұюы көбіне сен әділетсіздікке немесе шамадан тыс жүктемеге ұзақ шыдап, ештеңені өзгерте алмағанда келеді. Немесе қымбат нәрсені ұстап қала алмағанда: адамды, ақшаны, өз орныңды. Психосоматика сен нені осынша қатты ұстап тұрғаныңды және нені жіберетін уақыт келгенін көруге көмектеседі.

Бұл не

Ұюдың ең жиі себептерінің бірі — білезік өзегінің синдромы (синдром запястного канала). Білезікте тар өзек бар, ол арқылы саусақтарға жүйке өтеді. Ондағы тіндер ісінгенде, жүйке қысылады: бас бармақ, сұқ саусақ пен ортан саусақ ұйып, шымырлайды, көбіне түнде, қолдың қысу күші әлсірейді. Ресей Денсаулық сақтау министрлігінің клиникалық ұсынымдары бойынша (2025), ол адамдардың 1–5%-ында кездеседі, ал әйелдерде ерлерге қарағанда 3–6 есе жиі. Оны қол басының біркелкі қимылдары мен діріл, сондай-ақ жүктілік, гипотиреоз және қант диабеті туғызады.

Саусақ буындарындағы ауыру мен жуандауды көбіне остеоартрит береді. Әдетте ол 40 жастан кейін басталады: буындарда қатты түйіншелер пайда болады, саусақтар қозғалғанда ауырады, таңертең сіресіп тұрады, бірақ жарты сағаттан аз. Ресей Денсаулық сақтау министрлігінің клиникалық ұсынымдары бойынша (2025), әйелдер, әсіресе менопаузадан кейін, оған бейім келеді. ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің хаттамасы да себептердің қатарында менопаузадан кейінгі эстроген тапшылығын атайды.

Ревматоидты артрит — басқа, қабыну ауруы. Ресей Денсаулық сақтау министрлігінің клиникалық ұсынымдары бойынша (2024), әлемде ересектердің 0,5–2%-ы онымен ауырады, әйелдер ерлерден 3 есе жиі, ал ол көбіне 40–55 жаста басталады. Қол басының ұсақ буындары ісінеді, қолды жұдырыққа түю қиын, таңғы сіресу жарты сағаттан бір сағатқа дейін, одан да ұзақ сақталады.

Иықтың ұзаққа созылған ауыруы «қатып қалған иық» (замороженное плечо) кезінде болады: буын қатайып, қиын қозғалады, ал ауыру түнде күшейеді. Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметінің (NHS) деректері бойынша, ол диабет кезінде жиірек болады және айлар, тіпті жылдар бойы басылмауы мүмкін. Қолдың қалтырауы стресстен, шаршаудан, мазасыздықтан, кофеден, суықтан, сондай-ақ кейбір дәрілер мен аурулардан пайда болады.

Қалай байқалады

• Саусақтар ұйып, шымырлайды, әсіресе түнде
• Қолдың қысу күші әлсірейді, заттар қолдан түсіп кетеді
• Саусақ буындары ауырып, жуандайды
• Таңертең қол басы сіресіп, жұдырықты түю қиын
• Иық ауырады, қолды көтеру қиын
• Қол басы қалтырайды

Ұю мен әлсіздікті невролог, буындарды ревматолог, иықты травматолог-ортопед қарайды. Терапевттен немесе жалпы тәжірибелік дәрігерден бастауға болады.