Эмоционалдық күйзеліс (выгорание): оны қалай танимын және күшімді қалай қалпына келтіремін?
Күйзеліс (выгорание) дегеніміз демалыссыз және мағынасыз ұзақ жүктемеден болатын қажу: демалыс күндерінен кейін де күш қайтпайды, жұмыс пен жақындарға қамқорлық ашу немесе бостық туғызады. Алдымен денсаулығыңды дәрігерге тексерт, ұқсас белгілерді анемия, қалқанша без және депрессия береді. Содан кейін өзіңе демалысты қайтар, бір артық жүктемені алып таста және бөтеннің емес, өзіңнің мақсатыңды тап.
Жаңартылды
Күйзеліс шаршаудан немен ерекшеленеді
Жай шаршау ұйқыдан, демалыс күндерінен, еңбек демалысынан кейін өтеді. Күйзеліс кезінде демалыс дерлік көмектеспейді: оралғаннан кейін бір күнде қайтадан бос боласың.
Көбіне енжарлық пайда болады: «маған бәрібір», әріптестерге, балаларға, күйеуге ашу, көп істейсің, бірақ нәтиже жоқ сияқты сезім. Бұл жалқаулық та, жаман мінез де емес, күш толығатыннан әлдеқайда көп жұмсалып жатқанының белгісі.
Алдымен дәрігер
Ұқсас белгілер темір мен D дәруменінің жетіспеушілігінде, қалқанша без ауруларында, ұйқы бұзылғанда, депрессияда болады. Терапевтке барып, ол тағайындаған талдауларды тапсыр.
Ұзақ уақыт ұйқы болмаса, тәбет жоғалса, бірнеше апта бойы ештеңе қуантпаса немесе өмір сүрудің мәні жоқ деген ойлар келсе, күтпе: дәрігерге немесе психотерапевтке бар. Қазақстанда 111 сенім телефоны тегін жұмыс істейді, өмірге қауіп болса 112-ге хабарлас.
Күйзеліске көбіне не әкеледі
- Бәрін жалғыз көтересің: жұмыс, үй, балалар, ата-ана, көмек сұрамайсың.
- «Жоқ» деу қиын, сондықтан бөтеннің тапсырмасы өзіңдікінен көп.
- Көп жыл бойы өзің таңдамаған мақсатқа барасың: «солай керек», «анам қалаған».
- Тырысқаныңды ешкім байқамайды, сен одан да қатты тырысасың.
- Тек өзіңе арналған бірде-бір іс жоқ.
Қадам-қадаммен қалай қалпына келуге болады
- Ең алдымен ұйқы мен тамақ. Бұл сән-салтанат емес, негіз.
- Осы аптада бір жүктемені алып таста немесе басқаға бер. Біреуін, бәрін емес.
- Күн сайын 15 минут тек өзің үшін, басқаларға пайдасыз.
- Нені «керек» деп, нені «қалаймын» деп істейтініңді жазып шық. Онда өзіңдікі қаншалықты екенін қара.
- Сәл болса да күш пайда болғанда, өзіңе кішкентай мақсат қой.
«Баспалдақ» мұнда қай жерде
«Баспалдақ» әдістемесінде сенің мақсатың жоғарыда тұрады, төменде өткен, сен мен мақсаттың арасында кедергілер: адамдар, олардың күтулері және сенің «керектерің», ал мақсаттан жоғары қорқыныштар. Тегін диагностика 10 минутта нақты сенің күшіңді не алып жатқанын көрсетеді. Телефоннан, тіркелусіз.
Диагностика күйзелісті емдемейді және дәрігерді алмастырмайды. Ол күштің неге кетіп жатқанын және қай баспалдақтан бастау керегін көруге көмектеседі.
Психологиялық жұмыс емнің орнына емес, қатар жүреді. Диагнозды дәрігер қояды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Күйзеліс ауру ма?
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы күйзелісті жеке ауру емес, жұмыстағы созылмалы стресске байланысты жағдай ретінде сипаттайды. Бірақ ұқсас белгілер емдеуді қажет ететін ауруларда да болады, сондықтан дәрігерден бастаған дұрыс.
Декреттегі аналарда күйзеліс бола ма?
Иә. Демалыссыз және көмексіз балаға қамқорлық жұмыстан кем қажытпайды. Жақындарыңнан аптасына бірнеше сағат болса да көмектесуді сұра және күш қайтпаса, дәрігерге бар.
Қалпына келуге қанша уақыт керек?
Әркімде әртүрлі: бірнеше аптадан айларға дейін. Үстіне тек демалыс қосылғанда емес, жүктеменің өзі өзгергенде тезірек жүреді.
Еңбек демалысы көмектесе ме?
Уақытша иә. Бірақ демалыстан кейін сол жүктемеге өзгеріссіз оралсаң, күйзеліс көбіне бір-екі аптада қайтып келеді.
Сені нақты не ұстап тұрғанын көр.
Баспалдақ 10 минутта өткен оқиғаларды, бөтен сөздер мен қорқыныштарды бір сызбада көрсетеді. Соңында өз сызбаңды аласың.
Тегін диагностикадан өтуТегін · тіркелусіз және төлемсіз · 10 минут · телефоннан